آرش؛ نقطه جوش رقابت انرژی در خلیج فارس

میدان گازی آرش با وجود ارزش بالای انرژی و موقعیت راهبردی خود، همچنان محل اختلاف ایران، کویت و عربستان است. هم‌زمان با تداوم ادعاهای متقابل، تهران بر ضرورت مذاکره و جلوگیری از توسعه یک‌جانبه تأکید کرده؛ موضوعی که بار دیگر حساسیت‌های حقوقی و ژئوپلیتیکی خلیج فارس را افزایش داده است.

میدان آرش در شمال خلیج‌فارس قرار دارد و از اواخز دههٔ ۱۹۶۰ شناخته شده است. این میدان بزرگ گاز (و بخشی از آن نفت) توسط منابع مختلف بین چند تریلیون فوت مکعب گاز تا رقم‌های بزرگ‌تر برآورد شده است و به‌دلیل قرار گرفتن در مرزهای دریایی بین ایران، کویت و عربستان از اهمیت ژئوپلیتیک بالایی برخوردار است 

ایران، این میدان را «آرش» می‌نامد و می‌گوید بخش مهمی از مخزن در آب‌های تحت مالکیت ایران قرار دارد. در مقابل کویت و عربستان سعودی میدان را «الدره/دُرّه» می‌نامند و در سال‌های اخیر ادعاهایی درباره حق مالکیت یا توسعه مشترک مطرح کرده‌اند. 

ریشهٔ اختلاف در این میدان به اعطای مجوزها و مطالعات اکتشافی از دهه‌های گذشته برمی‌گردد و از آن زمان تاکنون ادعاها و توافق‌های یک‌جانبه/دوجانبه بین طرف‌ها بارها تکرار شده است. 

در ماه‌های اخیر (اوایل دسامبر ۲۰۲۵) شورای همکاری خلیج‌فارس در بیانیه‌ای مالکیت میدان را به نفع کویت و سعودی تأکید کرد که واکنش شدید تهران و اظهارات رسمی ایران را به‌دنبال داشت؛ ایران این ادعاها را رد کرده و خواستار مذاکرات دوجانبه/سه‌جانبه و مخالفت با اقدامات یک‌جانبه شده است.

کویت و سعودی در یکی از مقاطع، توافقی برای توسعهٔ مشترک اعلام کردند که تهران آن را «غیرقانونی» خواند و خواستار ورود به مذاکرات شد. 

 برآورد ذخایر میدان آرش

در خصوص میدان آرش برآوردها متغیرند؛ برخی منابع گزارش از چند صد میلیون بشکه میعانات/نفت و چند صد میلیارد فوت مکعب گاز می دهند. ارقامی که در منابع مختلف اختلاف دارند و بستگی به روش محاسبه و داده‌های اکتشافی دارد. این نوسانِ برآورد، انگیزهٔ رقابت منطقه‌ای برای تسریع توسعه را توضیح می‌دهد.

تصاویر مرتبط