دو روی سکه انرژی؛ تقابل استراتژی‌های نفتی در عصر گذار انرژی

دو روی سکه انرژی؛ تقابل استراتژی‌های نفتی در عصر گذار انرژی

⬅️ همکارنفتی | سرویس خبری 《تحلیل و گزارش》

بحران گذار انرژی، شرکت‌های بزرگ نفتی را بر سر دوراهی بقا یا سود قرار داده است. شکاف میان رویکرد محافظه‌کارانه شرکت‌های آمریکایی و تلاش‌های تحول‌آفرین شرکت‌های اروپایی، نشان از تضاد عمیق در مدیریت ریسک‌های اقلیمی دارد. با این حال، علیرغم تفاوت‌های استراتژیک، گاز طبیعی اکنون به تنها نقطه تلاقی و مخرج مشترک این بازیگران تبدیل شده تا هم امنیت انرژی تأمین شود و هم از سقوط در دام دارایی‌های بلااستفاده جلوگیری گردد

در سال‌های اخیر صنعت انرژی در یکی از پیچیده‌ترین و حساس‌ترین دوره‌های تاریخ خود قرار گرفته است؛ دوره‌ای که در آن شرکت‌های بزرگ نفتی ناچارند میان حفظ سودآوری کوتاه‌مدت و سازگار شدن با الزامات بلندمدت گذار انرژی تعادل برقرار کنند. از یک سو، هنوز بخش بزرگی از امنیت انرژی جهان بر دوش نفت و گاز است و از سوی دیگر، فشارهای سیاسی، زیست‌محیطی و مالی برای کاهش انتشار کربن هر روز بیشتر می‌شود. همین وضعیت، غول‌های نفتی را در برابر انتخابی دشوار قرار داده است: یا به مدل سنتی خود وفادار بمانند و بر بازدهی فوری سهامداران تمرکز کنند، یا بخشی از منابع خود را به سمت آینده‌ای سوق دهند که هنوز قواعد آن به‌طور کامل روشن نیست.

در ایالات متحده، شرکت‌هایی مانند اکسون‌موبیل و چِورون رویکردی محتاطانه‌تر را دنبال کرده‌اند. این شرکت‌ها بر این باورند که تقاضای جهانی برای نفت و گاز در کوتاه‌مدت و حتی میان‌مدت همچنان بالا خواهد ماند و بنابراین، اولویت اصلی باید حفظ سود و تقویت بازدهی برای سهامداران باشد. به همین دلیل، آن‌ها کمتر تمایل دارند سرمایه‌های خود را وارد حوزه‌هایی کنند که حاشیه سود پایین‌تری دارند و بازگشت سرمایه در آن‌ها نامطمئن‌تر است. در عوض، تمرکز اصلی این شرکت‌ها بر بهینه‌سازی تولید، توسعه زیرساخت‌های گاز طبیعی و سرمایه‌گذاری در فناوری‌هایی مانند جذب و ذخیره‌سازی کربن قرار گرفته است. نگاه آن‌ها بر این فرض استوار است که سوخت‌های فسیلی، اگر با روش‌های کم‌کربن‌تر تولید و عرضه شوند، همچنان برای سال‌ها بخش مهمی از اقتصاد جهانی خواهند بود.

در اروپا اما مسیر متفاوتی دیده می‌شود. شرکت‌هایی مانند شل و بی‌پی تلاش کرده‌اند هویت خود را از یک شرکت صرفاً نفتی به یک شرکت انرژی‌محور تغییر دهند. نگرانی از گرفتار شدن در دارایی‌های بی‌استفاده یا کم‌بازده باعث شده این شرکت‌ها بخش قابل توجهی از سرمایه‌گذاری‌های خود را به سمت انرژی‌های تجدیدپذیر، تولید برق پاک، هیدروژن و زیرساخت‌های حمل‌ونقل برقی هدایت کنند. آن‌ها به‌خوبی می‌دانند که در آینده‌ای با هزینه بالای کربن، تکیه صرف بر نفت و گاز ممکن است پرریسک باشد. با این حال، این مسیر نیز بدون چالش نیست؛ زیرا بازار انرژی‌های پاک نوسان زیادی دارد و فشار سهامداران برای کسب سود سریع، بارها این شرکت‌ها را وادار کرده که در برنامه‌های خود بازنگری کنند یا بخشی از تعهداتشان را به تعویق بیندازند.

با وجود این تفاوت‌ها، یک نکته در میان تقریباً همه بازیگران بزرگ مشترک است و آن نقش گاز طبیعی در دوران گذار انرژی است. گاز طبیعی اکنون برای بسیاری از شرکت‌ها به‌عنوان یک «سوخت پل» شناخته می‌شود؛ سوختی که می‌تواند فاصله میان دوران اتکای شدید به زغال‌سنگ و آینده‌ای با سهم بیشتر انرژی‌های پاک را پر کند. به همین دلیل، سرمایه‌گذاری در زیرساخت‌های LNG به یکی از اولویت‌های مشترک شرکت‌های بزرگ نفتی تبدیل شده است؛ اقدامی که هم به حفظ امنیت انرژی کمک می‌کند و هم جریان درآمدی این شرکت‌ها را در دوره گذار حفظ می‌سازد.

در نهایت، مسیر آینده این شرکت‌ها تنها به سیاست‌های اقلیمی وابسته نیست، بلکه فشار بازار سرمایه نیز نقش تعیین‌کننده‌ای در آن دارد. از یک طرف، نهادهای نظارتی و سرمایه‌گذاران بر رعایت استانداردهای ESG و توجه به مسئولیت‌های زیست‌محیطی تأکید دارند و از طرف دیگر، سهامداران همچنان سودهای بالا و سریع می‌خواهند. همین تضاد، شرکت‌های نفتی را در موقعیتی قرار داده که ناچارند میان منطق اقتصاد سنتی و واقعیت‌های جدید زیست‌محیطی راهی میانه پیدا کنند. به نظر می‌رسد آینده صنعت انرژی نه با غلبه کامل یک رویکرد بر دیگری، بلکه با نوعی موازنه میان بقا و تحول رقم بخورد؛ موازنه‌ای که در آن شرکت‌ها هم باید سودآور بمانند و هم خود را با مسیر ناگزیر گذار انرژی هماهنگ کنند..