فناوری هیدروژنه‌سازی نسل جدید، بنزین زیستی را از آزمایشگاه به پیست موتوراسپرت می‌برد

⬅️ همکارنفتی | سرویس خبری 《تحلیل و گزارش》
در سال‌های اخیر، صنعت انرژی با فشارهای هم‌زمانِ کاهش انتشار، تنوع‌بخشی به منابع و حفظ کارایی موتورهای احتراقی روبه‌رو شده است. در چنین فضایی، «بنزین زیستی» آرام‌آرام از یک مفهوم آزمایشگاهی به گزینه‌ای جدی برای آینده حمل‌ونقل تبدیل می‌شود؛ سوختی که می‌کوشد شکاف میان نیاز به عملکرد بالا و ضرورت کاهش آلایندگی را پر کند.

بنزین زیستی برخلاف سوخت‌های زیستی نسل اول، بر پایه مواد اولیه‌ای تولید می‌شود که با زنجیره غذایی رقابت ندارند: روغن‌های گیاهی غیرخوراکی، چربی‌های حیوانی، پسماندهای آلی و روغن‌های مستعمل. این مواد پس از فرآیند هیدروژنه‌سازی و پالایش پیشرفته، به ترکیباتی تبدیل می‌شوند که از نظر رفتار احتراقی، عدد اکتان و سازگاری با موتور، بسیار نزدیک به بنزین فسیلی‌اند. همین ویژگی است که آن را برای خودروسازان و صنایع موتوری جذاب می‌کند؛ سوختی که بدون تغییر در موتور، می‌تواند آلایندگی را کاهش دهد و در عین حال عملکرد را حفظ کند.

در این میان، همکاری اخیر دو شرکت بزرگ انرژی، انی و پتروناس، نقطه عطفی در مسیر توسعه این سوخت به شمار می‌آید. انی با فناوری Ecofining™ طی یک دهه گذشته توانسته دیزل HVO و سوخت هواپیمایی SAF را به تولید صنعتی برساند و اکنون تلاش دارد نسخه بنزینی این فناوری را نیز به بلوغ برساند. پتروناس نیز با تجربه گسترده در پالایش، پتروشیمی و حضور فعال در موتوراسپرت، شریک طبیعی چنین پروژه‌ای است؛ جایی که هر نوآوری ابتدا در پیست آزمایش می‌شود و سپس راهی بازار می‌گردد.

ورود بنزین زیستی به موتوراسپرت، صرفاً یک نمایش تبلیغاتی نیست. تیم‌های فرمول یک و دیگر مسابقات سرعت، سال‌هاست که به آزمایشگاه‌های واقعی صنعت سوخت تبدیل شده‌اند. فشارهای حرارتی بالا، نیاز به احتراق کامل و حساسیت شدید موتورهای مسابقه‌ای، بهترین بستر برای سنجش کیفیت سوخت‌های جدید است. اگر بنزین زیستی بتواند در چنین شرایطی عملکرد پایدار ارائه دهد، مسیر ورود آن به بازار عمومی هموارتر خواهد شد.

از سوی دیگر، سرمایه‌گذاری مشترک انی و پتروناس در پروژه‌های زیستی و گازی جنوب شرق آسیا نشان می‌دهد که این همکاری صرفاً یک توافق نمادین نیست. پالایشگاه زیستی پنگارانگ که قرار است از سال ۲۰۲۸ سالانه ۶۵۰ هزار تن مواد اولیه تجدیدپذیر را به SAF، دیزل HVO و نفتای زیستی تبدیل کند، نمونه‌ای از تغییر جهت استراتژیک این شرکت‌ها به سمت سوخت‌های کم‌کربن است. این پروژه‌ها نشان می‌دهند که بنزین زیستی نیز می‌تواند در آینده نزدیک جایگاه خود را در کنار دیگر سوخت‌های زیستی تثبیت کند.

با وجود این، مسیر تجاری‌سازی بنزین زیستی هنوز چالش‌های خود را دارد. استانداردسازی اروپایی، آزمون‌های طولانی‌مدت موتوری، ارزیابی سازگاری با سامانه‌های پس‌سوز و بررسی اثرات زیست‌محیطی چرخه کامل تولید، همگی مراحلی هستند که باید طی شوند. اما روند کلی صنعت انرژی نشان می‌دهد که حرکت به سمت سوخت‌های زیستی نسل دوم، نه یک انتخاب، بلکه ضرورتی اجتناب‌ناپذیر است.

بنزین زیستی اگر بتواند میان عملکرد، پایداری و هزینه تعادل برقرار کند، می‌تواند به یکی از مهم‌ترین ابزارهای گذار انرژی تبدیل شود؛ سوختی که نه به‌طور کامل جایگزین بنزین فسیلی، بلکه به‌عنوان مکملی کم‌کربن، نقش مهمی در کاهش انتشار بخش حمل‌ونقل ایفا کند. همکاری انی و پتروناس نیز نشانه‌ای است از اینکه این گذار، دیگر در حد ایده نیست و آرام‌آرام به واقعیت نزدیک می‌شود.