تاب‌آوری یا عادت به محرومیت؟ مقایسهٔ قیمت‌ها و دستمزدها در یک دهه گذشته

همکارنفتی | نایب‌رئیس مجلس گفته است فشار بر مردم بیشتر شده، اما تاب‌آوری آن‌ها هم افزایش یافته است. یادداشتی تحلیلی با مقایسهٔ روند قیمت‌ها و دستمزدها در ۱۰ سال گذشته، این برداشت را زیر سؤال می‌برد.

حمیدرضا حاجی‌بابایی، نایب‌رئیس مجلس، گفته است فشار بر مردم افزایش یافته، اما تاب‌آوری آن‌ها هم بیشتر شده است. یادداشتی از حامد پاک‌طینت با مقایسهٔ قیمت‌ها و دستمزدها در یک دهه گذشته، تصویر دیگری از وضعیت معیشت ارائه می‌کند.

اظهارات نایب‌رئیس مجلس

حاجی‌بابایی در سخنانی بر این نکته تأکید کرده که با وجود افزایش فشارهای اقتصادی بر مردم، توان تحمل آن‌ها نیز بالاتر رفته است. این اظهارات در شرایطی مطرح شده که گرانی و تورم، دغدغهٔ اصلی بسیاری از خانوارهاست.

قیمت‌ها چقدر بالا رفت، دستمزد چقدر؟

به نوشتهٔ پاک‌طینت، در ۱۰ سال گذشته:

قیمت دلار حدود ۷۵ برابر شده است.

قیمت مسکن حدود ۵۰ برابر شده است.

قیمت خودرو حدود ۴۵ برابر شده است.

قیمت مواد غذایی بیش از ۵۰ برابر شده است.

دستمزدها فقط ۱۳ برابر شده‌اند.

بر اساس همین ارقام، رشد قیمت مسکن و مواد غذایی نزدیک به چهار برابرِ رشد دستمزد بوده و رشد دلار حدود شش برابرِ آن. یعنی دستمزد، حتی در مقایسه با کندترین کالاهای فهرست، عقب مانده است.

خانه‌دار شدن: از ۷ سال تا ۴۵ سال

نسبت قیمت مسکن به درآمد سالانهٔ یک فرد در دههٔ ۸۰ حدود ۷ برابر بود، یعنی با حدود ۷ سال درآمد می‌شد خانه خرید. این نسبت اکنون به ۴۵ برابر رسیده است. به بیان ساده‌تر، خرید خانه در این محاسبه چهار و نیم دهه درآمد کامل لازم دارد.

خودرو: ۳۷ ماه حقوق

در سال ۱۳۹۰ خرید خودرو معادل ۱۴ ماه حقوق بود. اکنون برای همان خرید ۳۷ ماه حقوق لازم است، یعنی بیش از دو و نیم برابر.

کاهش قدرت خرید و گسترش فقر

نویسنده می‌گوید قدرت خرید مایحتاج اولیه نسبت به یک دهه پیش به کمتر از نصف رسیده است. او همچنین ادعا می‌کند بیش از نیمی از جمعیت کشور فقیر هستند و بیش از یک‌سوم از جمعیت ۹۰ میلیونی ایران در فقر مطلق به سر می‌برند.

۱۰ ماه از درآمد سالانه، قربانی تورم

برآورد این یادداشت نشان می‌دهد خانوار ایرانی عملاً معادل ۱۰ ماه از درآمد سالانهٔ خود را بابت فشار تورمی از دست می‌دهد. از درآمد باقی‌مانده، بیش از ۵۵ درصد صرف مسکن و حدود ۳۵ درصد صرف نیازهای پایه می‌شود. در نتیجه سهم آموزش، درمان، پوشاک، تفریح و پس‌انداز بسیار ناچیز می‌ماند.

تاب‌آوری یا عادت به محرومیت؟

پاک‌طینت با تکیه بر این ارقام می‌نویسد وقتی قیمت‌ها چندین برابر بیش از دستمزدها رشد کرده‌اند، صحبت از افزایش تاب‌آوری اقتصادی مردم با واقعیت قدرت خرید خانوارها همخوانی ندارد. به باور او، تحمل فقر را نمی‌توان تاب‌آوری نامید و عادت‌کردن به محرومیت هم دستاورد اقتصادی نیست.

او تأکید می‌کند مردم ایران در برابر بحران‌ها مقاومت نشان داده‌اند، اما قرار نیست هر سال فقیرتر شوند تا تحمل سختی‌هایشان به‌عنوان موفقیت اقتصادی معرفی شود.