شکننده‌تر از همیشه: چرا بازگشایی تنگه هرمز، بازار انرژی را در برابر شوک‌های جدید آسیب‌پذیرتر کرده است؟

شکننده‌تر از همیشه: چرا بازگشایی تنگه هرمز، بازار انرژی را در برابر شوک‌های جدید آسیب‌پذیرتر کرده است؟

 همکارنفتی | سرویس خبری 《تحلیل و گزارش》 بازگشایی مسیر حیاتی تنگه هرمز، خبری است که در کوتاه‌مدت می‌تواند به احیای بخشی از صادرات نفت خام و کاهش فشارهای اولیه بر بازار جهانی انرژی منجر شود. با این حال، ارزیابی‌ها حاکی از آن است که این گشایش، به‌هیچ‌وجه پایانی بر نااطمینانی‌های ساختاری و ریسک‌های ژئوپلیتیکی که ماهیت بازار انرژی را در ماه‌های اخیر دگرگون کرده، نخواهد بود. در دوران اوج بحران، برخی کشورها با اتکا به ذخایر استراتژیک نفتی، تلاش کردند تا از جهش‌های افسارگسیخته قیمت‌ها جلوگیری کنند؛ سیاستی که هرچند موفق به «ترمز اضطراری» شد، اما نتیجه آن، تضعیف پایه‌های تاب‌آوری بازار و کاهش «حاشیه اطمینان» در برابر شوک‌های آتی است. این وضعیت، بازار انرژی را در آستانه دورانی جدید قرار داده است؛ دورانی که در آن، هرگونه اختلال یا بازگشت تنش‌ها، می‌تواند به واکنشی سریع‌تر و شدیدتر منجر شود و بازگشت به ثبات پایدار را با چالشی جدی مواجه سازد.

هرچند خبر بازگشایی احتمالی تنگه هرمز می‌تواند نفسی تازه به پیکر نیمه‌جان صادرات نفت ببخشد، اما تحلیلگران معتقدند که بازار جهانی انرژی به‌این‌زودی‌ها از پیامدهای ساختاری بحران اخیر رهایی نخواهد یافت. در طول ماه‌هایی که تنش‌ها بر این آبراه حیاتی سایه افکنده بود، کشورهای عمده مصرف‌کننده، به‌ویژه ایالات متحده و متحدان صنعتی آن، برای مهار تب فزاینده قیمت‌ها، دست به دامان ذخایر استراتژیک نفتی خود شدند.

این مداخله گسترده، اگرچه از شوک شدید قیمتی جلوگیری کرد، اما نتیجه‌ای جز کاهش قابل‌توجه سطح ذخایر و کاهش حاشیه اطمینان بازار در پی نداشت. در حال حاضر، بازار جهانی انرژی وارد دوره‌ای با تاب‌آوری کمتر شده است؛ وضعیتی که در آن، ظرفیت جذب بحران به‌شدت تضعیف شده است.

بر اساس این ارزیابی، در صورت بروز مجدد هرگونه تنش در منطقه یا اختلال در زنجیره عرضه، احتمال بازگشت شوک‌های قیمتی به بازارهای جهانی، بسیار بالا و واکنش‌ها نیز سریع‌تر و شدیدتر خواهد بود. این بدان معناست که پیامدهای این بحران، فراتر از یک وقفه کوتاه‌مدت در جریان صادرات است و ساختار بازار انرژی را به‌گونه‌ای تغییر داده که آن را در برابر اتفاقات آینده، آسیب‌پذیرتر ساخته است. بنابراین، امید به جریان عادی صادرات، نباید موجب غفلت از شکننده‌بودن وضعیت کنونی بازار جهانی انرژی شود.