دگردیسی تکنولوژیک در زیرساخت‌های بزرگ‌ترین شرکت تولیدکننده نفت کشور

همکارنفتی به نقل از روابط عمومي شرکت ملي مناطق نفت خيز جنوب، رضايي با بیان اینکه استقرار راهبرد کلان فاوای مناطق نفت‌خیز جنوب بر پایه یک نقشه‌ راه منسجم و مهندسی ترسیم شده است، گفت: تمامی پروژه‌های زیرساختی و نرم‌افزاری به گونه‌ای در این نقشه راه چیده شده‌اند که در هم‌افزایی با یکدیگر، مسیر رسیدن به هدف غایی سازمان یعنی «مدیریت هوشمند و خودگردان در کل زنجیره تولید و صیانت از مخازن» را هموار کنند. این ریل‌گذاری تکنولوژی‌محور، با نگاهی بلندمدت انجام شده تا مناطق نفت‌خیز به یک پیشران فناورانه در سطح صنعت نفت تبدیل شود.

 توسعه زیرساخت‌های محاسباتی و ارتباطی؛ پیش‌شرط‌های هدف نهایی رضایی ضمن اشاره به برخی از پروژه‌های مرتبط با زیرساخت از احداث مرکز پردازش سریع (HPC) مناطق نفت‌خیز خبر داد و افزود: این مرکز با بودجه 1.9 همت و توان پردازشی 3.2 پتافلاپس، قلب محاسباتی اکوسیستم توسعه و ارتقاء فناوری اطلاعات در مناطق نفت‌خیز است. به موازات اجرای این پروژه احداث مرکز داده جدید با استانداردهای روز، ایجاد زیرساخت VDI برای دسترسی امن و یکپارچه کاربران به محیط‌های کاری مجازی از هر نقطه، پروژه تحول‌آفرین میادین نفتی دیجیتال (DOF) برای هوشمندسازی فرآیندهای بهره‌برداری، راه‌اندازی مرکز داده سیار برای استمرار خدمات در شرایط بحرانی، زمینی کردن ارتباطات دکل‌های حفاری و نوسازی و ترمیم و تقویت زیرساخت شبکه، همگی حلقه‌های به هم پیوسته‌ای هستند که یک اکوسیستم فناورانه منسجم، امن و پایدار را برای تولید شکل می‌دهند. در کنار تقویت ظرفیت پردازشی و ذخیره‌سازی امن، پروژه‌های بزرگ فیبر نوری و شبکه‌های ارتباطی نیز به عنوان سیستم عصبی سازمان، میادین عملیاتی را به این گره‌های محاسباتی متصل می‌کنند. این چینش هوشمندانه باعث می‌شود که داده‌ها در کوتاه‌ترین زمان ممکن تحلیل و به تصمیمات عملیاتی تبدیل شوند.

رئیس فاوا در تشریح پروژه‌های ارتیاطی و زیرساختی گسترده سازمان گفت: از آنجا که وجود یک شبکه فراگیر و پایدار شاهرگ حیاتی ارتباطات ماست اجرای پروژه بزرگ فیبر نوری مناطق نفت‌خیز با اعتبار 7/7 همت در دستور کار قرار دارد که با اجرای این پروژه اکثر تأسیسات و سایت‌های حوزه عملیاتی مناطق نفت‌خیز جنوب از طریق شبکه امن و پایدار فیبر نوری با پهنای باند بسیار وسیع به هم متصل می‌شوند. همچنین سه تلمبه‌خانه اهواز، امیدیه و گوره از طریق اجرای یک پروژه جداگانه کابل دفنی به طول ۳۷۲ کیلومتر به شبکه سراسری می‌پیوندند. وی در همین راستا به تعداد دیگری از پروژه‌های ارتباطی مانند پروژه فیبر نوری اهواز به آغاجاری، پروژه فیبر نوری حفاظت پیرامونی خطوط لوله نفت، که امنیت فیزیکی و پایش لحظه‌ای شریان‌های انتقال نفت را با استفاده از فیبر نوری و سیستم‌های DAS/DVS ممکن می‌سازد و پروژه‌های مایکروویو و رادیوترانک امیدیه و گچساران که مسیرهای جایگزین و پرظرفیت ارتباطی را در مناطق کوهستانی و صعب‌العبور ایجاد کرده و پایداری شبکه را به شدت افزایش داده‌اند، اشاره کرد.

وی افزود: در حوزه توسعه پوشش شبکه رادیویی، احداث دکل ۸۰ متری واحد منصوری در شرکت بهره‌برداری کارون، جهشی در سطح پوشش‌ شبکه بی‌سیم و ارتباطات عملیاتی آن منطقه ایجاد کرده است. تمامی این پروژه‌ها ذیل یک برنامه کلان برای گسترش زیرساخت‌های ارتباطی در کلیه واحدهای صنعتی تحت پوشش شرکت‌های پنج‌گانه بهره‌بردار مناطق نفت‌خیز جنوب پیگیری می‌شوند.

 تحول در سامانه‌های مالی و اداری؛ تسریع در اجرای محاسبات ماده ۱۰ و مدیریت مالی

رئیس فاوا با تاکید بر دستاوردهای نرم‌افزاری گفت: یکی از سنگین‌ترین و مهم‌ترین پروژه‌های فاوا، مهاجرت و پیاده‌سازی سامانه یکپارچه حقوق، دستمزد و سامانه جامع مالی (فاینانس) در سطح مناطق نفت‌خیز جنوب و سپس شرکت ملی نفت ایران و 100 شرکت زیر مجموعه بوده است. این سامانه نه تنها چابکی مالی سازمان را ارتقا داده، بلکه با فراهم کردن بستر دقیق محاسباتی، بزرگ‌ترین دغدغه‌ی پرسنل برای اجرای محاسبات کامل و سریع قانون ماده ۱۰ (نظام جبران خدمات) و محاسبه دقیق سوابق مالی و مالیاتی را برطرف کرده است. این سامانه با مدیریت حجم عظیم تراکنش‌های مالی سازمان، ارزش افزوده بالایی از طریق شفافیت بودجه‌ای و حذف گلوگاه‌های اداری ایجاد کرده است. در همین راستا، انجام موفق محاسبات پیچیده برگشت مالیات برای کل وزارت نفت در سال گذشته و همچنین محاسبات حجیم و دقیق قانون ماده ۱۰، برای نخستین بار با دقت و سرعت کم‌نظیر توسط این سامانه‌ها به سرانجام رسید و فاوای مناطق نفت‌خیز جنوب را به الگویی برای کل صنعت نفت تبدیل کرد.

امنیت سایبری؛ نبرد در لایه‌های پنهان و درس‌های میدان

رضایی با اشاره به افزایش تهدیدات سایبری در جنگ‌های اخیر و خصومت دشمنان علیه زیرساخت‌های حیاتی کشور، تصریح کرد: فاوا در حوزه امنیت دست به اقداماتی بی‌سابقه زده است. برای نخستین بار در صنعت نفت، «آزمایشگاه تخصصی ارزیابی سامانه‌های کاربردی» در خط تولید نرم‌افزار راه‌اندازی شده تا پیش از استقرار هر نرم‌افزاری، لایه‌های امنیتی آن به طور کامل پایش شود.

وی در خصوص پروژه مرکز عملیات امنیت (SOC) افزود: این پروژه هم‌اکنون در مرحله مناقصه و انتخاب پیمانکار قرار دارد و با اجرای آن، معماری خلاقانه و کاملاً بومی‌اش، تمامی نقاط حیاتی مناطق نفت‌خیز جنوب را به صورت لحظه‌ای رصد کرده و توانایی تشخیص، تحلیل و واکنش خودکار به تهدیدات پیشرفته را به سطح بی‌سابقه‌ای ارتقا خواهد داد. این روحیه دفاع سایبری و پشتیبانی زیرساختی، ریشه در تاریخ پرافتخار فاوای مناطق دارد؛ چه آن‌گاه که در دو مقطع حساس جنگ ۱۲ روزه و جنگ رمضان، با پشتیبانی همه‌جانبه از زیرساخت‌های مخابراتی و ارتباطی، تهیه و تدارک ملزومات رایانه‌ای، و آمادگی پدافندهای سایبری، نقشی بی‌بدیل در تداوم عملیات‌های حیاتی و پایداری تولید ایفا کرد. امروز نیز با همان عزم، در خط مقدم دفاع سایبری ایستاده‌ایم.

ارتقای سامانه‌های تولیدی و مدیریت پروژه‌ها

وی خاطرنشان کرد: استقرار سامانه‌های یکپارچه تولید و توزیع (OGPD) و مخازن (NISOC UIS و IRIS)، به طور مستقیم بر بهره‌وری تولید تأثیر گذاشته‌اند. این سامانه‌ها با تحلیل داده‌های واقعی، تصمیم‌گیری‌های کلان را بهینه‌سازی می‌کنند. در حوزه مدیریت طرح‌ها، سامانه PMIS با ایجاد یکپارچگی میان برنامه‌ریزی، هزینه‌کرد و پیشرفت فیزیکی، شفافیت بی‌نظیری در اجرای مگاپروژه‌های مناطق نفت‌خیز ایجاد کرده و بازگشت سرمایه در پروژه‌ها را به طور ملموسی بهبود بخشیده است. رئیس فاوا در تکمیل این زیست‌بوم نرم‌افزاری گفت: سامانه نت (نگهداری و تعمیرات) با هوشمندسازی فرآیندهای نگهداشت تجهیزات، سامانه جامع نیروهای پیمانکاری برای مدیریت شفاف و بهینه سرمایه انسانی، و سامانه هوش مصنوعی مناطق نفت‌خیز برای تحلیل پیش‌بینانه رفتار مخازن و تجهیزات، تکمیل‌کننده این پازل دیجیتال هستند. همچنین مهاجرت به سامانه یکپارچه پرگار به عنوان نقشه راه تحول منابع انسانی، در دستور کار ما قرار دارد.

 ضرورت اصلاح ساختار سازمانی و بازتعریف ماهیت مشاغل ICT عباس رضایی با تأکید بر اینکه فناوری، موتور محرک تولید است، تصریح کرد: با توجه به سطح وابستگی تولید به فناوری اطلاعات، ساختار کنونی فاوا پاسخگوی نیازهای پیچیده امروز نیست. در همین راستا، یکی از الزامات اساسی، تبدیل ماهیت مشاغل IT از وضعیت «پشتیبانی تخصصی» به «اصلی تخصصی» است. وی در تبیین ضرورت این تغییر بیان داشت: با افزایش خیره‌کننده ضریب تأثیر فنی مشاغل فاوا در صنعت نفت و گسترش مأموریت‌های این حوزه از مدیریت شبکه به سمت هوشمندسازی مخازن و تولید دیجیتال، دیگر نمی‌توان جایگاه فاوا را در قالب یک واحد پشتیبان تعریف کرد. این تغییر ماهیت، پیش‌شرط ارتقای جایگاه سازمانی فاوا متناسب با استانداردهای نوینِ فناوری‌های تولیدی است تا امکان جذب و نگهداشت نخبگانِ این حوزه فراهم گردد. این بازنگری، یک ضرورت راهبردی برای پایداری و تاب‌آوریِ تولید نفت کشور در برابر چالش‌های آینده است.

 قدردانی از حمایت‌های راهبردی و جهاد فنی همکاران

رئیس فناوری اطلاعات و ارتباطات مناطق نفت‌خیز جنوب در بخش پایانی گفتگوی خود، ضمن قدردانی ویژه از نگاه راهبردی و حمایت‌های بی‌دریغ مهندس رامین حاتمی، مدیرعامل محترم شرکت ملی مناطق نفت‌خیز جنوب، اظهار داشت: پیشبرد کلان‌پروژه‌های فاوا بدون درایت و اعتماد مدیریت ارشد سازمان به توانمندی‌های داخلی ممکن نبود. در سایه همین حمایت خوشبختانه فاوای مناطق نفت‌خیز توانسته در جنگ تحمیلی اخیر فراتر از ماموریت و شرح وظایف سازمانی با ارائه خدمات فنی_تخصصی و تجهیزات کامپیوتری و ارتباطی نقشی پررنگ در عرصه دفاع از میهن اسلامی ایفا کند. همچنین از تمامی مدیریت‌ها و ادارات ستادی و عملیاتی مناطق که با تعامل سازنده خود، بستر اجرای این تحولات تکنولوژیک را فراهم کردند، سپاسگزاری می‌کنم. مهندس رضایی در پایان با تقدیر ویژه از همکاران خود در مجموعه فاوا تصریح کرد: دستاوردهای امروز حاصل مجاهدت خاموش، شبانه‌روزی و تخصص‌محور یکایک پرسنل خستگی‌ناپذیر فاواست. آنان که در گرما و سرمای عملیاتی، با کمترین چشم‌داشتی، خط مقدم دفاع سایبری و زیرساختی صنعت نفت را حفظ کرده‌اند. تعهد، دانش تخصصی و روحیه ایثارگرانه این تیم که با وجود محدودیت‌ها، پیچیده‌ترین پروژه‌های هوشمندسازی را با استاندارد جهانی به سرانجام رسانده‌اند، سرمایه‌ی اصلی این شرکت و ضامن استمرار تولید پایدار نفت کشور است.