نقدی بر سخنان جنجال‌برانگیز رییس جمهور مبتنی بر واقعیت جامعه کار ایران با محوریت «بیکار بودن کارکنان» و «صرفه‌جویی انرژی»

💢 **نقدی بر سخنان جنجال‌برانگیز رییس جمهور مبتنی بر واقعیت جامعه کار ایران با محوریت «بیکار بودن کارکنان» و «صرفه‌جویی انرژی»**

⬅️به گزارش همکارنفتی رییس جمهور پزشکیان عصر روز پنج‌شنبه ۲۰ شهریور ۱۴۰۴ در نشست شورای برنامه‌ریزی و توسعه استان اردبیل، گفت:از حضرت آقا درخواست کردم که کارمندان ۹ بیایند و ۱۳ بروند، چرا که کاری انجام نمی‌دهیم، کار نداریم که انجام دهیم، اما آب و برق و گاز مصرف می‌کنیم.

️بر این اساس، مدیر مسئول رسانه همکارنفتی در پی اظهارات اخیر رییس محترم جمهور در یادداشتی به بررسی و نقد این اظهارات از چند منظر پرداخت:

**۱. تناقض آشکار با تجربه عمومی مردم: مهمترین و جنجالی‌ترین بخش این سخن،تعارض کامل آن با واقعیت تجربه شده توسط اکثر مراجعه‌کنندگان به ادارات دولتی کشور است.** مردم ایران به‌طور روزمره با صف‌های طولانی، تأخیر در ارائه خدمات، طولانی بودن فرآیندهای اداری و کمبود وقت کارمندان برای رسیدگی به امور روبرو هستند. بیان اینکه «کارمندان بیکارند» در حالی که مردم ساعتها در انتظار دریافت یک خدمت هستند، این سخن را به شدت از واقعیت جامعه دور و غیرقابل دفاع می‌کند و می‌تواند به عاملی برای افزایش بی‌اعتمادی به دولت پزشکیان تبدیل شود.

۲. **تشخیص نادرست علت مشکل (اشتباه در تجویز درمان): حتی اگر فرض کنیم که«بیکاری پنهان» در بخشی از بدنه دولت وجود دارد، علت اصلی این مشکل، فرهنگ کاری سنتی، مدیریت ناکارآمد، فقدان سیستم ارزیابی عملکرد و نبود تکنولوژی است.** کاهش ساعات کاری، علت ریشه‌ای مشکل را درمان نمی‌کند، بلکه فقط زمان حضور فیزیکی را کاهش می‌دهد. در واقع، این پیشنهاد مانند آن است که به جای درمان بیماری، تب‌سنج را شکست. نتیجه این خواهد بود که حجم کار ناتمام انباشته می‌شود و مراجعان با اداراتی روبرو می‌شوند که تنها ۴ ساعت باز هستند، اما کماکان با همان کمبود بهره‌وری قبلی کار می‌کنند.

۳. **تقدم صرفه‌جویی انرژی بر ارائه خدمت به مردم: توجیه این طرح با محوریت«صرفه‌جویی در انرژی» (احتمالاً برق و سوخت)، آن را به یک سیاست معکوس تبدیل می‌کند.** معمولاً دولت‌ها برای ارائه خدمات بهتر به مردم، سیستم‌های خود را بهینه می‌کنند. اما به نظر می‌رسد هدف اولیه، کاهش مصرف انرژی است و ارائه خدمت به شهروندان در اولویت دوم قرار دارد. این رویکرد برای شهروندی که برای حل مشکل خود به اداره نیاز دارد، بسیار قابل انتقاد است.

۴. **بی‌اعتنایی به معیشت کارمندان: اگر کاهش ساعات منجر به کاهش حقوق شود(که در شرایط تورم فعلی محتمل است)، با موج عظیم اعتراضات صنفی کارمندان روبرو خواهد شد. اگر هم حقوق ثابت بماند، بازدهی هر ساعت کار به دلیل تراکم کار در زمان کمتر، پایین‌تر خواهد آمد و فشار روانی بر کارمندان افزایش می‌یابد.**

**تحلیل و بررسی سابقه در ایران و جهان:**

· در ایران: چنین پیشنهاد رادیکالی برای کاهش ساعات اداری به ۴ ساعت بی سابقه است. آنچه سابقه داشته، بحث‌های کلی درباره «کار از خانه» یا «دو شیفت کاری» برای کاهش ترافیک بوده که هیچ‌گاه به دلیل همین چالش‌های ساختاری، به طور سراسری اجرا نشده است.

· در جهان: کشورهای پیشرفته به سمت کاهش ساعات کاری هفتگی (مثلاً ۴ روز کار در هفته) با شرط حفظ حقوق و افزایش بهره‌وری رفته‌اند. پایه این تحول، اتوماسیون اداری کامل، دورکاری و فرهنگ مسئولیت‌پذیری بالا است. نمونه‌های موفق در کشورهایی مانند ایسلند یا برخی شرکت‌های های تک در آمریکا و اروپا، دقیقاً برعکس گفته رئیس جمهور است: آن‌ها اول بهره‌وری را با تکنولوژی بالا بردند، سپس ساعات را کاهش دادند.

**جمع‌بندی نقد واقع‌بینانه:**

اظهارات رئیس جمهور پزشکیان را می‌توان به دلایل زیر یک سخن غیرکارشناسی، جنجال‌برانگیز و دور از واقعیت‌های ساختاری ایران دانست:

· نادیده گرفتن تجربه زیستی مردم از کمبود زمان خدمات‌رسانی در ادارات.

· پرداختن به Symptom (ساعات حضور) به جای درمان بیماری (بهره‌وری پایین).

· اولویت‌دادن به صرفه‌جویی انرژی بر خدمت‌رسانی به مردم.

· عدم ارائه راه‌حل برای افزایش بهره‌وری قبل از کاهش ساعات.

این سخن بیشتر به یک ادعای شوک‌برانگیز شبیه است تا یک سیاست عملیاتیِ قابل اجرا که در صورت پیگیری، به احتمال بسیار زیاد به کاهش کیفیت خدمات دولتی، افزایش نارضایتی عمومی و تشدید مشکلات اداری منجر خواهد شد.